Jak stosować metodę czytania globalnego w zależności od wieku dziecka?

Każde dziecko rozwija się indywidualnie, dlatego podział wiekowy jest tylko wskazówką, jak należy je uczyć czytania metodą globalną. Przede wszystkim, dziecko należy obserwować. Jeśli jest na wyższym lub niższym etapie rozwoju niż wskazywałby na to wiek, wówczas modyfikujemy sposób nauczania.

Kiedy zacząć?

Dzieci po urodzeniu mają niedojrzałą ścieżkę wzrokową i przez pierwsze miesiące nie widzą zbyt wyraźnie. Dla nich doskonałym pomysłem jest pokazywanie kontrastowych kart do stymulacji wzroku. Są to obrazki o wyraźnych konturach, na początku czarno-białe, później z dodatkiem innych kolorów (np. czerwonego, żółtego). Można je dziecku powiesić przy łóżeczku i na ścianie. Takie wyraźne obrazy, w przeciwieństwie do pastelowych, rozmytych kolorów, są dla niego zachętą do ćwiczenia wzroku.

Dziecko intensywnie uczy się mówić i podobnie będzie przyswajać pokazywane mu wyrazy. Co więcej, nauka czytania w tak wczesnym okresie przyspiesza jego mowę i poszerza słownictwo.

Na tym etapie skupiamy się na pojedynczych wyrazach, pokazując je dziecku wielokrotnie w ciągu dnia. Oczywiście nie oczekuj, że zacznie je czytać na głos. Mowa rozwinie się później niż umiejętność czytania.

Kluczowe zasady:

  • Sesje są krótkie i częste.
  • Pokazujemy słowa bardzo szybko i często dodajemy kolejne.

O ile dziecku, które jeszcze się nie przemieszcza, mogliśmy pokazywać dużo słów za jednym razem, to półroczny bobas zaczyna eksplorować otoczenie wokół i dlatego sesje muszą być maksymalnie krótkie.

Zaczynamy naukę od tego, co jest najbliższe dziecku, czyli od części ciała, imion członków rodziny, słownictwa domowego (jedzenie, sprzęty, przedmioty dziecka, zwierzęta, czynności dziecka).

Wielkość czcionki jest tutaj istotna, wyrazy powinny mieć ok. 7.5-8cm wysokości.

Czytanie globalne – małe dziecko (12-18 miesięcy)

Dziecko nabiera wprawy w poruszaniu się. Aktywność fizyczna jest dla niego szczególnie ważna. Przygotujmy się na to, że nie będzie w stanie oglądać od razu kilku wyrazów na raz. Podstawowa zasada to kończenie sesji zawsze w tym momencie, w którym widzimy, że dziecko chce już skończyć.

Dla tak aktywnego dziecka optymalne może być pokazywanie 2-3 kart za jednym razem. Najlepiej jeśli nasz program będzie opierał się na wielu bardzo krótkich sesjach. Małe dzieci mają ogromną potrzebę badania otoczenia. Mogą chcieć brać pokazywane karty do ust, drzeć itp. Nie oburzajmy się, tylko pokazujmy je tak, by były poza zasięgiem dziecka. Niektórzy rodzice wykorzystują moment, kiedy dziecko siedzi w krzesełku przy stole albo w kąpieli.

Kluczowe dla tego etapu rozwoju umysłowego dziecka, jest stosowanie pojedynczych wyrazów i wyrażeń. Ponieważ maluch jest stale w ruchu, jest mu trudno na dłużej skupić swoją uwagę. Nie eliminuje to jednak możliwości przechodzenia z nim przez wszystkie etapy nauczania, z zastosowaniem książeczek włącznie.

Pokazujemy dziecku wyrazy z najbliższego otoczenia. Wprowadzamy też przymiotniki z użyciem przeciwieństw (duży-mały, wesoły-smutny), które umożliwiają tworzenie wyrażeń. Pamiętamy o stosowaniu form w rodzaju męskim, żeńskim i nijakim. Dzięki temu tworzone wyrażenia dają możliwość stosowania wszystkich wcześniej poznanych rzeczowników, np. wesoły tata, uśmiechnięta mama, zielone krzesło itp.

Zależnie od wieku i etapu rozwoju dziecka, można do wyrazów z przymiotnikami dodawać obrazki (np. kolory) – zwłaszcza podczas sesji komputerowych. Istotne jest to, żeby najpierw pokazać wyraz a potem ilustrację, tak by nie odciągała ona uwagi od tekstu.

Więcej na temat sesji komputerowych podczas nauki globalnego czytania znajdziesz w artykule: Komputer jako narzędzie do nauki globalnego czytania.

Czytanie globalne – małe dziecko (18-30 miesięcy)

Półtoraroczne dziecko ma już swoje preferencje i lubi decydować o tym, czym się zajmuje. Dlatego kluczowe jest staranne dobieranie słów – szczególnie na początku nauki. Wybierz więc takie słowa, które będą ciekawe dla twojego dziecka. Wszystkie inne pokażesz mu później, kiedy już przyzwyczai się do codziennych sesji. Jeśli w ciągu dnia dziecko pyta o jakieś rzeczy lub zjawiska, trzeba je uwzględnić w pokazywanym słownictwie. Najłatwiej będzie to zrobić modyfikując lekcje pokazywane w komputerze.

Pamiętaj – zaczynaj stopniowo. Pierwszego dnia pokaż tylko jeden zestaw pięciu wyrazów. Co kilka dni dodawaj kolejną grupę wyrazów. Wykorzystaj momenty, kiedy dziecko jest w dobrym nastroju. Staraj się, żeby sesje były zabawne. Tak dobieraj wyrażenia i zdania, by dziecko chciało je oglądać i śmiało się razem z Tobą.

Kolejna zasada – jak najszybciej przejdź do wyrażeń dwuwyrazowych oraz prostych zdań, dając dziecku wystarczającą ilość wyrazów do ich zrozumienia. Dla takiego dziecka najbardziej odpowiednie są zestawy kart z poziomu 1, np. książeczka „Urodziny”, która składa się z prostych zdań. Do jej samodzielnego przeczytania, Twoje dziecko potrzebuje tylko 24 wyrazy. Wyrazy są zabawne, choć nadal dotyczą najbliższego otoczenia dziecka. W tym wieku można już wprowadzać słownictwo dotyczące emocji, a także bardziej wyszukane przymiotniki i przysłówki. Warto pytać dziecko, jakie słowa chciałoby zobaczyć.

Czytanie globalne – małe dziecko (3-4 lata)

Dziecko w wieku przedszkolnym nie jest już tak otwarte na to, czego się uczy, i w jaki sposób się uczy. Nadal przyswaja wiedzę bardzo szybko, lecz nie tak szybko jak niemowlę. Z całej nauki czytania najbardziej interesuje je czytanie książek. Tymczasem musi zacząć od pierwszego etapu, czyli pojedynczych wyrazów.

Im starsze dziecko, tym szybciej przechodzimy od wyrazów do wyrażeń i zdań tak, by dziecko jak najszybciej mogło użyć poznane słowa w nowym kontekście, samodzielnie czytając książeczki. Najpierw jednak, każdy wyraz musi być wielokrotnie powtórzony w formie wyrażeń oraz zdań prostych i złożonych. Bardzo ważne jest wywołanie u dziecka swobodnego podejścia do nauki, poprzez nastawienie na zabawę. Pamiętamy również o codziennym wprowadzaniu nowych wyrazów.

Po to by nauka była atrakcyjna, należy jeszcze staranniej dobierać słowa. Dziecko powinno razem z Tobą współdecydować, jakich wyrazów będzie się uczyć. Oczywiście możesz również zaskakiwać je nieznanymi a przez to, intrygującymi słowami. Na przykład, ucząc dziecko kolorów, zamiast tych podstawowych, wykorzystaj bardziej wyszukane barwy: kanarkowy, morski, miedziany, liliowy itp. W ten sposób utrzymasz zainteresowanie dziecka i wzbogacisz jego słownictwo.

Warto łączyć pokazywanie wyrazów z wiedzą encyklopedyczną z obszaru zainteresowań Twojego dziecka. Możesz na przykład stworzyć prezentację logotypów marek samochodowych połączonych ze zdjęciami modeli aut, czy też – jeżeli dziecko się tym interesuje – prezentację rodzajów bakterii.

Czytanie globalne – dziecko 4-6-letnie

Dziecko, które jest w wieku przedszkolnym, nadal może bardzo szybko nauczyć się czytać. Znacznie szybciej niż siedmiolatek. Jednak, nie będzie uczyło się w tak zawrotnym tempie, jak dziecko roczne czy dwuletnie.

Większość dzieci w tym wieku potrafi rozpoznawać wyrazy ze swojego otoczenia bez wcześniejszej pomocy rodziców, np. własne imię, marki reklamowane w telewizji itd. Chce samodzielnie czytać książki i ta umiejętność jest dla niego powodem do dumy. Możemy więc dać mu wspaniały prezent w postaci umiejętności szybkiego czytania, jeśli będziemy uwzględniać jego zainteresowania.

Czteroletnie dziecko jest żądne wiedzy, zadaje mnóstwo pytań i ma dużo do powiedzenia. Dlatego jeszcze bardziej niż 3-latek, powinno uczestniczyć w tworzeniu swojego programu czytania. Podczas przygotowywania sesji należy razem z nim ustalić, o czym chce się uczyć. Wybieraj słowa, które zaciekawią dziecko. Wykorzystuj mniej znane i bardziej wyszukane synonimy, np. zamiast „szybki” – „gwałtowny”, „dziarski”, „skoczny”, „zwinny”, „rwący”.

Dwu i trzyletnie dzieci mogą mieć ochotę do głośnego powtarzania lub wykrzykiwania słyszanych słów. Nie zabraniamy im tego, jeśli tylko chcą. Nie powinniśmy natomiast zachęcać dzieci do głośnego czytania. Dlaczego? Ponieważ to bardzo spowalnia tempo czytania, a co za tym idzie, zmniejsza rozumienie czytanego tekstu. Jest to męczące i nienaturalne. Jak słusznie zauważa Doman „czytanie odbywa się za pośrednictwem oczu i drogi wzrokowej a nie ust i aparatu mowy”, dlatego pozwól swojemu dziecku czytać po cichu.

Podsumowując, im starsze dziecko, tym:

  • wolniej przyswaja nowe fakty (pojedyncze wyrazy);
  • szybciej chce przejść do czytania książek;
  • ciekawsze powinno być słownictwo;
  • częściej trzeba z nim uzgadniać, czego chce się uczyć.

Nie obawiaj się pokazywać dziecku trudnych wyrazów. Dzieci w wieku 3-4 lat, nie muszą ograniczać się do słów takich jak „oko” czy „mak”, a według wielu logopedów, wręcz nie powinny. Nie tylko dlatego, że takie proste wyrazy są dla nich mało ciekawe. Dzieci uczą się globalnie, czyli nie potrzebują składać wyrazów z głosek lub sylab. One te wyrazy postrzegają całościowo. Robią im „zdjęcie” (wykorzystują pamięć fotograficzną). Im ciekawszy wyraz, tym chętniej dziecko go zapamięta. Być może, nie będzie w stanie od razu poprawnie go wymówić, ale rozpozna bez problemu. Zwróćmy uwagę, jak fenomenalną pamięć wzrokową mają małe dzieci. Trzylatek jest w stanie z daleka odróżnić marki samochodów, rozpoznaje szyldy reklamowe i nazwy znanych firm.

Nuda lub jej brak podczas nauki, od czego zależy ?

Nuda lub jej brak ? Dużo zależy od wieku dziecka, a także od indywidualnych cech jego charakteru. Istnieją jednak sprawdzone metody, dzięki którym dziecko będzie miało radość z nauki czytania.

Nauka czytania globalnego w wieku niemowlęcym

Im mniejsze dziecko, tym łatwiej uczyć je czytać. Rocznemu maluchowi nie trzeba wymyślać zabaw. Wystarczy, że pokazujemy mu karty, wymawiając wyrazy z uśmiechem i entuzjazmem. Niemowlęta w naturalny sposób doceniają uwagę, którą im poświęcamy. Dzięki temu dużo łatwiejsze jest wzbudzenie w nich zainteresowania do zapamiętywania wzrokowego obrazów i przypisanych im słów.

Czytanie globalne u dzieci w wieku przedszkolnym

Im starsze dziecko, tym większe znaczenie ma słownictwo na kartach. Jeśli uczymy 3-4 latka, to warto go zapytać, jakich wyrazów chciałby się uczyć. Należy zastanowić się wspólnie, co będzie dla niego najbardziej interesujące. Im ciekawsze wyrazy, tym większe zainteresowanie dziecka. Nasza córka przez pewien czas bardzo interesowała się ciałem człowieka. Wśród wyrazów znalazły się więc „makrofag”, „trombocyt”, „bakteria” itp. Natomiast jej brat wybrał zdecydowanie maszyny budowlane.

Tutaj pomocny może okazać się komputer, dzięki któremu możemy w krótkim czasie przygotować ciekawą prezentację z nowymi wyrazami i zdjęciami. Pamiętajmy wtedy o zasadzie „najpierw wyraz, potem obraz”. Nie powinniśmy pokazywać dziecku ilustracji do każdego wyrazu. Po pierwsze, nie jest to możliwe, bo nie każdy wyraz da się przedstawić w postaci obrazu, po drugie, jest to bardzo pracochłonne, a po trzecie, może okazać się, że dziecko bardziej interesuje się zdjęciami niż wyrazami.

Pokazując dzieciom wyrazy można ilustrować ich znaczenie

  • udając dźwięki wydawane przez zwierzęta (“tygrys”, “konik”, “papuga”, itd.);
  • pokazując czynności podczas prezentacji czasowników (“goni”, “skubie”, “łaskocze”, itd.);
  • naśladując mimiką i odpowiednim tonem głosu emocje (“smutny”, “zdziwiona”, „radosne”, itd.).

Ciekawym pomysłem na naukę czytania globalnego dzieci w wieku od 3 do 5 lat jest zabawa w szkołę. Zamieniamy się wówczas rolami, czyli dziecko uczy swoje pluszaki trzymając je na kolanach, podczas gdy rodzic pokazuje karty. Taka zabawa może przynieść dodatkową korzyść, o której byliśmy informowanie przez rodziców. Po pewnym czasie, dzieci same zaczynały bawić się w pokazywanie wyrazów, ucząc w ten sposób również swoje młodsze rodzeństwo.

Co ułatwia a co utrudnia naukę czytania metodą globalną?

Udana nauka naszą metodą zależy przede wszystkim, od radosnej postawy rodzica lub nauczyciela. Tak samo istotna jest szybkość z jaką pokazujemy materiały, a także stosowanie pochwał zamiast krytyki, i zabawy zamiast testowania.

Entuzjazm podczas nauczania czytania metodą globalną

Małe dzieci uwielbiają się uczyć. Z czasem przyjmują taką postawę wobec nauki czytania, jaką ma rodzic lub nauczyciel. Jeśli uczenie będzie dla nas przyjemnie spędzonym czasem, a nie obowiązkiem, wówczas dziecko również polubi czytanie.

Ważne jest zrobienie przerwy w nauce, zanim dziecko straci zainteresowanie czytaniem. Lepiej zostawić je z uczuciem niedosytu niż znudzenia. Miarkujmy więc podawanie wiedzy – nie przeciążajmy dziecka. Read more

Jakie postępy robi dziecko dzięki metodzie globalnego czytania?

W tym artykule opisaliśmy etapowo efekty nauki czytania metodą globalną, przy zastosowaniu naszych pomocy dydaktycznych. Dowiedz się, do jakich umiejętności dochodzi Twoje dziecko w trakcie całego procesu.

Rozpoznawanie wyrazów

Dziecko najpierw nauczy się rozpoznawać pojedyncze wyrazy. Po kilku tygodniach pokazywania kart będzie potrafiło przeczytać pierwsze rzeczowniki i czasowniki, a później przymiotniki, przysłówki i inne części mowy. Rozpoznawanie tych wyrazów jest właśnie pierwszym etapem czytania. Read more

Czy czytanie globalne kłóci się z tradycyjną nauką czytania?

Poznaj naszą opinię na temat faktycznego wykluczania się obu metod. Przedstawiając naszą ocenę, posłużyliśmy się własnym przykładem nauczania czytania globalnego w języku polskim i języku angielskim.

Podstawowym założeniem metody globalnej jest rozpoczynanie nauki od całych wyrazów. Końcowym etapem jest nauka liter, których znajomość jest dziecku niezbędna do opanowania pisania. W metodzie tej nie ma więc miejsca na naukę abstrakcyjnych dla dziecka (pozbawionych znaczenia) głosek czy sylab. Read more

Jakie są dodatkowe korzyści czytania globalnego

Nauka czytania to dla dziecka intensywny rozwój jego potencjału intelektualnego – to wszechstronna stymulacja mózgu. W przyszłości dziecko, nie tylko będzie szybciej czytać, ale także, lepiej radzić sobie z nauką, czy z przetwarzaniem i zapamiętywaniem informacji, np. z matematyką czy językiem obcym. Czytanie globalne daje  większą pewność, że Twoje dziecko będzie lepiej przygotowane do przyszłej nauki w szkole. Read more

W jakim wieku najlepiej zacząć naukę?

Jak mówił jeden z naszych autorytetów naukowych Glenn Doman – parafrazując jego słowa – Twoje dziecko uczy się od urodzenia, to edukacja zaczyna się dopiero w wieku 6 lat. Dziecko uczy się mówić w momencie, kiedy słyszy mówiącą do niego mamę. Podobnie jest z rozwijaniem zdolności czytania. Pierwsze miesiące to dla dziecka okres intensywnego rozwoju. […]

Dlaczego nie zaczynamy od alfabetu

Przeczytaj, jak rozumiemy sens rozpoczynania nauki czytania dziecka od metody czytania globalnego, a nie od alfabetu, i jak argumentujemy nasze stanowisko? Pamięć wzrokowa małego dziecka pracuje bardzo wydajnie i jest w stanie zapamiętać setki wyrazów w krótkim czasie poprzez ich skojarzenie ze: znanymi/ pokazywanym przedmiotami (rzeczowniki); określeniami cech tych przedmiotów (przymiotniki); wykonywanymi przez siebie i […]

Czym jest czytanie globalne

Czym jest czytanie globalne? Być może poszukując jako rodzic nowej i skutecznej metody nauki czytania swojego dziecka, nie zetknąłeś się jeszcze z terminem czytanie globalne. Jeżeli nie miałeś okazji, to bardzo chętnie podzielimy się z Tobą naszym rozumieniem tej metody, które powstało w oparciu o doświadczenia z pracy z własnym dzieckiem.